Bir ziyaretçi hizmet koşullarını, yönergeyi veya kontrol listesini yazdırıp toplantıya götürmek isteyebilir. Ekranda iyi görünen sayfa, yazdırma önizlemesinde menüyü ve sabit iletişim çubuğunu her sayfada çoğaltabilir; tablo satırları kesilebilir, açık renkli açıklamalar kâğıtta kaybolabilir. Web tasarımında yazdırma görünümü, ekran görüntüsünün küçültülmüş kopyası değildir. Ziyaretçinin basılı kopyada da doğru bilgi sırasını takip edebilmesi için ayrı bir sunum ve kabul testi gerektirir. Rehber, ekrandan basılı çıktıya geçişi ve yazdırma önizlemesinde denetimi anlatır. Yeşilyurt’a özgü bir işletme, ziyaretçi davranışı veya sonuç iddiası içermez.

Önce hangi sayfanın neden yazdırılacağını belirleyin

Her web sayfasının yazdırılabilir bir sürüme ihtiyacı yoktur. Ziyaretçi bir hizmet karşılaştırmasını ekip toplantısında tartışacak, uzun bir bakım yönergesini uygulama sırasında yanında bulunduracak veya başvuru öncesi gereken bilgileri kontrol edecek olabilir. Bu senaryoların her birinde çıktıdaki öncelik farklıdır. Önce sayfayı hangi görev için saklamanın yararlı olacağını sorun. Görev belirlenemiyorsa bütün siteye genel bir yazdır düğmesi koymak tek başına çözüm sayılmaz.

İçerik sahibi, çıktıdan hangi bilgi ve işlemin yarar göreceğini belirler; tasarımcı da ekranla kâğıt arasındaki sunum kararlarını buna göre planlar. Örneğin telefonla aranacak bir hizmet sayfasında gerçek iletişim bilgisi ve hizmet kapsamı kalmalı, ancak açılır menüler, animasyon düğmeleri veya sohbet penceresi kâğıtta yer kaplamamalıdır. Bu unsurların hangisinin gereksiz olduğu her sayfanın görevi ve site sahibinin onayıyla kararlaştırılır; otomatik olarak bütün görsel öğeleri silmek doğru değildir.

Ekran ve yazdırma görünümünde aynı temel bilgiyi koruyun

Yazdırma için ayrı stil tanımlamak, ekrandaki içeriği değiştirmek anlamına gelmez. W3C’nin Media Queries Level 3 Recommendation belgesi, ekran ve yazdırma gibi medya türleri için farklı sunumların seçilebildiğini açıklar. Bu ayrım, yazdırma çıktısında gezinme menüsü yerine ana metne alan ayırmak veya ekranda etkileşimli görünen bir seçimi kâğıtta anlaşılır biçimde anlatmak için kullanılabilir. W3C’nin CSS Paged Media belgesi ise sayfa kutusu, kenar boşluğu, sayfa boyutu ve üstbilgi-altbilgi gibi konuları ele alan bir çalışma taslağıdır; taslağı tüm tarayıcı ve yazıcıların aynı sonucu vereceğine dair garanti gibi okumayın.

Temel metin, başlık hiyerarşisi ve gerçek bağlantı hedefleri her iki görünümde de anlamını korumalıdır. Ekranda açılır menü içinde duran bilgi, yazdırma çıktısında kayboluyorsa ziyaretçi hizmetin önemli koşulunu göremeyebilir. Bir kartın başlığı ile açıklaması farklı sayfalara düşüyorsa bölümün ne anlattığı belirsizleşebilir. Tasarım kararı yalnızca “daha az mürekkep” değil, çıktının amacı tamamlayıp tamamlamadığıdır. Bu gereksinimi ilk sayfa taslağına eklemek, teslimden sonra her içeriğe ayrı yama yapılmasını önler.

Çıktıda kalacak öğeleri görev üzerinden seçin

Üst menü, alt gezinme, sabit çağrı düğmesi, arama kutusu, paylaşım simgesi, çerez penceresi ve sohbet aracı ekranda işe yarayabilir; ancak basılı sayfada aynı görevleri yerine getirmez. Çıktıda bunların yerine sayfa başlığı, bölüm adı, gerekli açıklamalar ve kullanıcıya yararlıysa gerçek iletişim yolu kalabilir. Bir düğme işlemi başlatıyorsa, kâğıt üzerindeki karşılığı kullanıcının hangi adrese başvuracağını veya hangi belgeyi hazırlayacağını açıklamalıdır. Düğmenin kendisini mürekkep olarak basmak, işlemin yapılabildiği izlenimini yaratabilir.

Sayfada birden çok sekme, filtre veya açılır bölüm bulunuyorsa yazıcı görünümünde hangi içeriğin görüneceğini önceden kararlaştırın. Sadece o anda seçili bölüm mü çıkacak, yoksa bütün seçenekler mi yazdırılacak? Cevap sayfa türüne göre değişir. Bir karşılaştırma sayfasında bütün seçenekler yararlı olabilir; ziyaretçinin doldurduğu formda yalnızca ekrandaki seçimi basmak yeterli olabilir. Bu davranışı tahmin etmeyin; içerik sahibiyle seçip test senaryosuna yazın.

Sayfa akışını, tabloları ve uzun bölümleri kontrol edin

Basılı çıktı, dikey kaydırılan bir ekran değildir. Bir başlığın sayfanın en altında tek başına kalması, açıklamanın sonraki sayfaya düşmesi veya karşılaştırma tablosunun ortadan bölünmesi okumayı zorlaştırır. Özellikle tablo, kısa madde listesi, uyarı kutusu ve açıklamalı görsel içeren bölümleri yazdırma önizlemesinde inceleyin. Bazı blokları bölünmeden tutmak isteyebilirsiniz; çok uzun bir bloğu zorla tek sayfaya sığdırmak ise küçük ve okunaksız metin doğurabilir. Öncelik, anlamlı parça sınırları ve okunabilir boyuttur.

Bir sayfada başlık, güncelleme tarihi, seçilmiş iletişim bilgisi veya ilgili web adresi bulunması, çıktı sonradan dosyalanıp tekrar okunduğunda bağlamı hatırlatabilir. Bunların her sayfada tekrarlanması gerekmeyebilir. Kısa bir üstbilgi veya altbilgi yarar sağlıyorsa tasarımını gerçek çıktı uzunluğunda deneyin. Sayfa numarası veya bölüm adı, çok sayfalı yönergede gezinmeyi kolaylaştırabilir; tek paragraflık sayfada gereksiz kalabilir. Uzun ve kısa sayfalarda aynı düzeni birlikte değerlendirin.

Renk ve görsellerin kâğıtta da anlaşılır olmasını sağlayın

Renkli arka planın, gölgenin veya ince çizginin yazıcıdan aynen çıkacağını varsaymayın. Kullanıcının yazdırma ayarı arka planları göstermeyebilir, çıktı gri tonlamaya dönebilir veya renkli yazıcı bulunmayabilir. Bir uyarı yalnızca kırmızı zeminle ayırt ediliyorsa metinde “dikkat” gibi açık bir işaret de bulunmalıdır. Bir grafik önemli karşılaştırma taşıyorsa etiketler veya kısa açıklama renk olmadan da anlaşılmalıdır. Yazdırma önizlemesi, bu soruları gerçek sayfa düzeninde görmeye yardımcı olur.

Fotoğrafın sayfa görevine katkısını da tartın. Bir ürünün görünüşünü anlamak için görsel gerekebilir; dekoratif büyük bir görsel ise açıklama ve tabloya ayrılan alanı daraltabilir. Bilgi taşıyan görsel, kâğıtta kesilmeden ve çok küçülmeden çıkıyor mu? Gerekli alternatif açıklama veya metinsel karşılık var mı? Görsel tamamen çıkarılıyorsa içerikteki kritik bilgi de silinmemelidir. Azaltılmış hareket desteği rehberi etkileşimli sunum kararlarını, bu yazı ise kâğıda aktarılan görünümü ele alır.

Yazdırma için ayrı belge üretme kararını verin

Her durumda ayrı PDF hazırlamak gerekmez. Web sayfasının yazdırma görünümü yeterliyse tek içerik kaynağını güncel tutmak daha anlaşılır olabilir. Ayrı bir dosya ise uzun yönergeyi çevrimdışı saklama, form alanlarını elle doldurma veya belirli bir toplantı sürümünü paylaşma gibi gerçek bir gereksinimi karşılayabilir. Böyle bir dosyanın başlığı, sürümü ve güncellik tarihi açık olmalı; sayfadaki yeni bilgi ile eski belge çelişmemelidir. Kimin dosyayı güncelleyeceği ve eski sürümün nasıl ayırt edileceği de iş kapsamına eklenmelidir.

Yeni PDF veya indirme bağlantısı eklemeden önce ziyaretçinin zaten sayfadan yazdırabileceğini ve bunun yeterli olup olmadığını sınayın. Ayrı belge yaratmak; ikinci içerik, bağlantı ve güncelleme sorumluluğu getirir. Birden çok sürüm varsa eski dosya arama sonucunda veya paylaşılmış bağlantıda kalabilir. Ekip, hangi sürümün geçerli olduğunu ve eski sürüme gelen ziyaretçiyi nasıl yönlendireceğini bilmelidir. Bu karar teknik bir tercih kadar içerik yönetimi kararıdır.

Gerçek yazdırma önizlemesinde kabul turu yapın

Geliştirici önizlemeyi açıp yalnızca ilk sayfaya bakmakla yetinmemelidir. Hangi tarayıcı ve işletim sistemi hedef kullanıcılar için önemliyse, bunlarda yazdırma önizlemesini açın; sayfa sayısını, kesilen başlıkları, boş sayfaları, dar sütunları ve kullanılmayan alanı kaydedin. Kısa bir hizmet sayfası, uzun bir içerik, tablo içeren bir liste ve etkileşimli seçim bulunan bir sayfayı karşıt senaryolar olarak seçin. Sayfa yönü veya kâğıt boyutu seçeneği sonucu etkiliyorsa bunu not edin; her ziyaretçinin aynı tercihle yazdıracağını varsaymayın.

Testi yapan kişi hangi içeriği yazdırmaya çalıştığını ve hangi bilgiyle tamamlanmış sayacağını önceden bilmelidir. Örneğin “bütün hizmet seçeneklerini karşılaştır ve çıktıdan toplantıda karar ver” görevi, yalnızca “Ctrl+P çalışıyor” kontrolünden daha anlamlıdır. Çıktıdaki düğme, link ve adreslerin kâğıt üzerinde izlenebilir olup olmadığını; gerekli metnin eksik veya yinelenmiş olup olmadığını kontrol edin. Düzenlenen sayfayı tekrar önizleyin ve önceki ekran görüntüsüyle değil, aynı görev ölçütleriyle kabul edin.

Bakım ve içerik değişikliklerini de teste bağlayın

Yazdırma görünümü bir kere hazırlanıp unutulacak ayrı bir sayfa değildir. Yeni bir karşılaştırma tablosu, başvuru alanı veya sabit panel eklendiğinde çıktı davranışı değişebilir. İçerik ekibi yayın kontrol listesine “yazdırma senaryosu etkileniyor mu?” sorusunu ekleyebilir. Her düzenlemede bütün siteyi baştan yazdırmak şart değildir; değişikliğin etkilediği sayfalar ve ortak bileşenler seçilebilir. Ancak temel şablon değişmişse birkaç temsilî sayfada tekrar deneme yapın.

Çıktı sorununu bulduğunuzda yalnızca “PDF bozuk” notu bırakmayın. Sayfa adresini, hangi tarayıcı/işletim sistemiyle denendiğini, sayfa yönünü, beklenen sonucu ve görülen kırılmayı kaydedin. Hata, başlıkla paragrafın ayrılması mı, eksik içerik mi, yoksa gereksiz arayüz öğesi mi? Bu ayrım tasarımcıya ve geliştiriciye tekrar edilebilir bir düzeltme tarifi verir. Harita bileşeni rehberi dış kaynağa bağlı bir arayüzde hata ve metin yedeğini; form hata akışı rehberi ise gönderim sırasında bilgi kaybını ele alır. Mobil web tasarım rehberi küçük ekranda görev testlerini; web tasarım ve yazılım hizmeti de uygulama kapsamını değerlendirmek için kullanılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Her web sayfasına ayrı yazdırma düğmesi koymak gerekir mi?

Hayır. Tarayıcının yazdırma işlevi çoğu temel sayfada yeterli olabilir. Düğme ancak kullanıcıya görünür bir yarar sağlıyorsa eklenmelidir: örneğin belirli bir kontrol listesini veya uzun yönergeyi kolayca çıktı alma gibi. Düğmenin hangi sayfa içeriğini yazdıracağı önceden sınanmalı, işlem sonucu açıklanmalıdır.

Yazdırma görünümünde menüleri tamamen kaldırabilir miyim?

Görev için işe yaramayan menü, arama kutusu ve sabit gezinme öğeleri çıktıdan çıkarılabilir. Fakat kaldırılan bir kontrolün taşıdığı esas bilgi de silinmemelidir. Sayfa başlığı, gerekli bağlantı veya iletişim bilgisi gibi sonradan yararlanılacak içerik ayrı ve okunur biçimde kalmalıdır.

Arka plan renklerini ve bütün görselleri yazdırma sırasında gizlemek doğru mu?

Bu karar sayfanın görevine bağlıdır. Dekoratif görsel veya renkli blok gereksiz olabilir; ürün fotoğrafı ya da grafikteki bilgi ise önemli olabilir. Önemli anlam yalnızca renge bağlı olmamalı ve görsel çıkarıldığında metinsel karşılık korunmalıdır. Renk ve görsel kararlarını gerçek yazdırma önizlemesinde değerlendirin.

Tablonun satırları sayfa sonunda bölünüyorsa ne yapmalıyım?

Önce tablonun hangi satır ve başlıklarla anlamlı kaldığını belirleyin; satırların birbirinden kopması okuyucuyu yanlış karşılaştırmaya yöneltebilir. Bölünme biçimini, uzun içeriği ve kâğıt boyutunu birlikte test edin. Bir bloğu her koşulda tek sayfaya zorlamak yerine okunaklı metin ve doğru sıra arasında denge kurun.

Yazdırma çıktısı için ayrı bir PDF hazırlamak daha mı iyi?

Yalnızca gerçek bir çevrimdışı kullanım, doldurulabilir form veya sabit toplantı sürümü gereksinimi varsa ayrı PDF anlamlı olabilir. Aksi hâlde aynı içeriğin iki yerde güncel tutulması hata riski yaratır. PDF hazırlanırsa sürüm ve güncellik bilgisi belirtilmeli; eski bağlantıların nasıl yönetileceği belirlenmelidir.

Yazdırma görünümünü hangi tarayıcı ve yazıcıda test etmeliyim?

Hedef kitlenin ve kurumun kullandığı ortamları temel alın. En azından yazdırma önizlemesini açıp kâğıt boyutu ve yön seçiminin etkisini görün. Farklı ortamların aynı sonucu vereceğini varsaymayın; raporda hangi tarayıcı, işletim sistemi ve ayarla denendiğini kaydedin.

Yazdırma görünümü erişilebilirlik testinin yerine geçer mi?

Hayır. Basılı çıktıyı değerlendirmek, sayfanın klavye, ekran okuyucu, büyütülmüş metin veya diğer kullanım yollarında işlediğini kanıtlamaz. Bunlar ayrı görevlerdir. Etkileşimli sayfa için erişilebilirlik kontrollerini ayrıca planlayın ve her çıktıyı kendi göreviyle sınayın.

Yeni içerik eklenince yazdırma testi her seferinde tekrarlanmalı mı?

Yeni içerik sayfa boyunu, tabloyu, görseli, sabit arayüzü veya başlık sırasını değiştiriyorsa ilgili senaryo yeniden test edilmelidir. Her güncellemede bütün siteyi yazdırmak şart değildir; değişen şablon ve etkilediği temsilî sayfalar seçilebilir. Ne denendiğini ve sonucun kabul edilip edilmediğini yayın kaydında belirtin.